Taðreyktur heimdellingur
Dagurinn í dag er búinn að vera góður. Ég vaknaði, fór út að hlaupa, blandaði mér heilsudrykk úr skyri, berjum og ávaxtasafa og settist svo við tölvuna. Til að fullkomna góða byrjun á degi vantaði mig bara einhverja heimdellingagrein til að rífa í tætlur hérna á síðunni. Það er of langt síðan ég gerði það síðast og heimdellingarnir eflaust orðnir værukærir...sem er beinlínis hættulegt landi og þjóð. Ég fór því á deigluna sem brást mér ekki frekar en fyrri daginn. Þar fann ég hentugt fórnarlamb...grein eftir Ými Örn Finnbogason nokkurn sem heitir "
Síðasta vígið". Jæja Ýmir...þú skeist upp á bak í þetta skiptið og ég er kominn til að skipta á þér. Let´s go!
Ýmir byrjar greinina á þessum orðum....
"
Það hlaut að koma að því! Nú er í undirbúningi árás helgasta vígi reykingarmannsins - kaffihúsin. Undir forystu heilbrigðismógúlsins Sivjar Friðleifsdóttur hefur verið lagt fram frumvarp um breytingar á lögum um tóbaksreykingar sem gera ráð fyrir því að tóbaksreykingar verði ekki leyfðar á veitinga og skemmtistöðum. Mikilvægt er að menn staldri við þetta frumvarp og athugi nánar forsendur þess og röksemdir án tillits til þess hvort mönnum sé almennt illa við reykingar eða ekki. Hér er um aðra mikilvægari grundvallarspurningu að ræða er varðar heimild ríkisvaldsins til takmörkunar á eignarétti einstaklinga"
Ýmir kýs að tækla þetta með því að vísa í eignarréttinn eins og sönnum heimdellingi sæmir. Það virðist nefninlega vera að þegar reykingafíklar og einstaka afvegaleiddir frelsispostular heyra minnst á að það eigi að gera reyklaust húsnæði eina af þeim kröfum sem gerðar eru til staða með veitingaleyfi...að þá sé eignarrétturinn fyrst í stórhættu. Það er eins og þessir menn viti ekki að til þess að fá leyfi til að opna og reka veitingastað á Íslandi þurfa veitingamenn að fylgja ótal lögum og reglugerðum. Aldrei er vælt yfir eignarréttinum þegar menn eru skikkaðir til að hafa dyravörð, eða hreint eldhús, eða þeir látnir fylgja lögbundnum opnunartíma svo dæmi séu tekin. Einnig þurfa veitingamenn að fylgja allskyns byggingarreglugerðum sem setja þeim eflaust oft allskyns hömlur í sínum rekstri. Til dæmis þarf húsnæðiseigandi í Reykjavík að sækja um leyfi til að opna skemmtistað eða veitingastað í húsnæðinu og alls ekki er víst að það fáist heldur fer það eftir deiliskipulagi, nánasta umhverfi, fyrri starfssemi í húsinu og ýmsu öðru. Yfirráðaréttur húsnæðiseiganda yfir eigin húsnæði er semsagt alls ekki jafn ótakmarkaður fyrir og heimdellingar vilja ímynda sér.
Eignarétturinn er takmarkaður á ótal sviðum og heimdellingar og reykfíklar eiga ekki að láta sér bregða þó að enn ein sjálfasagða krafan sé gerð til veitingamanna. Eignarréttinum er ekkert meira ógnað með þessum sjálfsögðu lögum en þeim ótal lögum og reglugerðum sem nú þegar takmarka svigrúm húseigenda til að gera hvað sem er við sitt húsnæði.
Man einhver eftir reykmekkinum í bíóhúsum og í flugvélum og inni á vídeóleigum og á kaffistofum vinnustaða? Ég man eftir honum og sakna hans ekki. Ég hef heldur ekki heyrt neinn annan lýsa yfir söknuði. Ætli eigendur bíóhúsa, flugfélaga og myndbandaleiga hafi þjáðst mikið vegna þess að eignaréttur þeirra var traðkaður í spað á sínum tíma og þeim gert skylt að bjóða upp á reyklaust umhverfi fyrir þá sem þeir þjónusta? Varla.
Ýmir heldur svo áfram að deila visku sinni....
"
Vinnuvernd
Mikilvægt er að gera sér grein fyrir því að starfsmenn hafa val um það hvort þeir vinni á stað þar sem reykingar séu leyfðar. Með þá vitneskju í huga tekur umsækjandi meðvitaða ákvörðun um þá skaðsemi sem óbeinar reykingar í vinnuumhverfi hans geta haft í för með sér. Aðrar stéttir í þjófélaginu á sama hátt gera sér grein fyrir þeirr áhættu sem fyglt getur starfsvettvangi þeirra. Þannig gera slökkviliðsmenn, lögreglumenn og flugfreyjur (svo dæmi sé tekið) grein fyrir þeirri áhættu sem fylgt getur starfi sínu. Það skýtur því skökku við að stjórnvöld sjái sig knúin til þess að vernda ákveðna starfstétt umfram aðra gagnvart ytri áhættuþáttum í starfi. "
Ýmir skilur ekki alveg þau lögmál sem gilda um vinnuvernd á Íslandi og í öllum vel stæðum ríkjum...en það er allt í lagi. Hnakkus frændi er hér til að taka kúkinn.
Öll fyrirtæki þurfa að tryggja öryggi starfsmanna sinna
eins vel og mögulegt er miðað við þá starfssemi sem þar fer fram og þar sem innkoma veitingamanna kemur að afar óverulegu leyti af tóbakssölu má auðveldlega gera þá kröfu að sá áhættuþáttur sem reykingar eru starfsfólki þeirra sé fjarlægður. Reynsla þeirra landa og fylkja sem hafa bannað reykingar á þann hátt sem hér er planað að gera sýnir að innkoma veitinga og skemmtistaða hefur ekki minnkað. Gallup könnun frá því í fyrra sýndi að á meðan 14% aðspurðra sögðust ætla að fara sjaldnar á veitinga og skemmtistaði eftir bannið, ætluðu 21% að fara oftar. Því er ljóst að veitingastarfssemi þrífst vel án tóbaksreyks...rétt eins og flugferðir, myndbandaleigur og kvikmyndahús. Það er því fráleitt að líkja tóbaksreyknum sem starfsmenn veitingahúsa anda að sér við sín störf, við eldinn sem slökkviliðsmenn vinna við að slökkva, ofbeldið sem lögreglumenn vinna við að halda niðri, eða slysahættuna sem flugfreyjur búa við í sínu starfi. Nær væri að samgleðjast flugfreyjum vegna þess að þeir njóta nú meira öryggis og vellíðunar í starfi eftir að reykingar í flugvélum voru bannaðar sælla minninga.
Ýmir, sem i sakleysi sínu bjóst ekki við að Hinn mikli ætti eftir að fara yfir greinina hans og reka ofan í hann þvæluna, heldur áfram....
"Verndun þeirra sem ekki reykja
Önnur forsenda frumvarpsins byggir á verndun gesta sem ekki reykja gegn óbeinum reykinga annarra. Á sama hátt og starfsmenn hafa gestir val um hvort þeir sæki staði þar sem reykingar eru leyfar eða flytji viðskipti sín á aðra staði sem ekki leyfðar reykingar. Hér kristallast lausnin í lögmálum markaðarins um framboð og eftirspurn. Þ.e.a.s ef stór hluti veitingahúsagesta er það illa við reykingar að þeir kjósi reyklausa staði þá mun aðilar á markaði sjá sér hag í því að opna staði þar sem reykingar eru ekki leyfðar. Þannig knýr hugsun veitingahúsaeigandans um aukinn ávinning (af fleiri gestum sem vilja reyklaust umhverfi) á lausn á vandamálinu.
Rök um gesti sem hjálparlaus fórnarlömb duga skammt þar sem valið um reyk- eða reyklaust umhverfi er ávallt þeirra. "
Eins og staðan er í dag er markaðurinn reykmettaður. Gesti munar því litlu hvert þeir fara þegar þeir fara út að skemmta sér því búllurnar eru hvort eð er allar fullar af reyk. Veitingamenn eru værukærir í þessu status quo ástandi og enginn þorir að ríða á vaðið...enginn vill rugga bátnum. Það er nefnilega þannig að þessi blessuðu markaðslögmál eru ekki jafn skotheld, né jafn einföld, og heimdellingar vilja vera láta og þetta er skínandi dæmi. Langstærstur meirihluti landsmanna reykir ekki og vill vera í reyklausu umhverfi. Samt sem áður þorir enginn að opna skemmtistað þar sem ekki er leyft að reykja af hættu við að aðsókn minnki. Fyrir þessu eru nokkrar ástæður býst ég við. Ein ástæðan eru blandaðir vinahópar þar sem nikótínfíklarnir ráða ferðinni...enda þeirra óþægindi af sinni sjálfsköpuðu fíkn eflaust mikil og jafnvel meiri en þeirra sem þurfa að sitja í reyknum þeirra ef þeir fá ekki að reykja. Einnig er ekki líklegt að fólk velji sér eingöngu skemmtistað vegna þess að hann er reyklaus heldur fer fólk eftir ýmsu sem er í boði eins og tónlist, félagsskap, stemmningu og staðsetningu svo eitthvað sé nefnt. Ég myndi til dæmis ekki fara að stunda Rex af miklum móð ef hann væri gerður reyklaus. Reykingamenn myndu svo vera afar ólíklegir til að fara inn á reyklausan stað og sitja þar allt kvöldið og drekka vegna þess að þeim finnst tónlistin þar svo góð eða innréttingarnar flottar. Fíklarnir láta meira stjórnast af reykingum sínum en hinir og ráða því hvar er reykt á meðan engar reglur eru til sem tryggja rétt þeirra sem ekki reykja. Þannig er það og þannig mun það alltaf vera hvort sem heimdellingum líkar betur eða verr. Þannig var þetta með flugvélarnar, bíóin, myndbandaleigurnar og kaffistofurnar á vinnustöðunum.
Það er hægt að tuða um markaðslausnir endalaust en þangað til svona bann verður sett, munu nánast allir barir, kaffihús og skemmtistaðir verða fullir af reyk svo þetta snýst þegar upp er staðið um hvað við viljum. Óbreytt ástand...eða nýtt og betra ástand fyrir flesta. Það kemur kannski ekki á óvart að langflestir vilja seinni kostinn.
Steypan magnast allverulega. Mjög Ýmislegt (hohoho)...
"Börn
Ef verndunarsjónarmiðum er haldið upp er sjálfsagt að líta á fleiri þætti og spyrja sig hvort ekki ber að vernda önnur saklaus fórnarlömb gegn skaðsemi óbeinna reykinga. Börn, ólíkt gestum á veitingahúsum, hafa ekki val um annað umhverfi verði þeir fyrir óbeinum reykingum foreldra. Þannig hljóta börn að vera í verri stöðu hvað óbeinar reykingar varðar heldur er starfsmenn sem hafa val um starfsvettvang.
Með verndunarsjónarmiðum ætti því rökrétt framhald þessa lagafrumvarps að vera annað þar sem kveður á banni foreldra við reykingum í heimahúsum og bílum þegar börn viðkomandi eru annars vegar.
Flestir hljóta að vera sammála því að slík lagasetning væri út í hött. Af hverju ? Jú því þarna er ríkið að skerða stórlega rétt fólks til þess að ákveða gjörðir sínar á eigin heimilum. Með öðrum orðum þá er verið að ganga á eignar- og ráðstöfunarrétt þess fólks.
Á nákvæmlega sama hátt hafa eigendur veitingahúsa ráðstöfunarrétt yfir húsnæði sínu, sem og öðrum eignum og eiga því sjálfir að ákvarða um þær reglur sem gestum eru settar án afskipta ríkisvaldsins. "Ég held Ýmir...að flestir væru ekki sammála þér í því að það sé fáránlegt að setja lög sem tryggja börnum rétt á reyklausu umhverfi...jafnvel þó það sé í húsnæði sem foreldrar þess hafa fest lögformleg kaup á. Flestir væru aftur á móti sammála mér í því því að það sé ekki sniðugt að reykja með börnin sín í aftursætinu eða svæla yfir þeim heimavið. Í gamla daga þótti þetta ekki tiltökumál en mikil vitundarvakning hefur orðið og þetta þykir afbrigðileg hegðun nú til dags og flestum finnst börnin eiga betra skilið en að kúgast á krabbameinsvaldandi tóbaksreyk frá sljóum foreldrum sínum.
Það að tryggja rétt barna á reykfríu lofti heimavið með lögum og viðurkenna hann þar með opinberlega þýðir ekki að leynilögregla ríkisins verði með útsendara á hverju heimili sem sitji og horfi á sjónvarpið með fjölskyldunni á kvöldin til að passa að enginn kveiki í meðan barnið er heima. Lög sem tryggðu þennan sjálfsagða rétt barna væru hið besta mál. Þau væru stefnumarkandi og hugarfarsmótandi. Börn væru þar með búin að öðlast enn meiri réttindi en áður og hver getur mótmælt slíku (nema heimdellingur)? Það að hörfa svo aftur í eitthvað röfl um eignarrétt og ráðstöfunarrétt foreldra yfir húsnæði sínu er bara bjánalegt í þessu samhengi. Það eru ótal hlutir sem foreldrar mega ekki gera börnum sínum þrátt fyrir að það sé allt gert innan veggja húsnæðis sem foreldrarnir eiga með húð og hári. Fólk má ekki skaða börnin sín með barsmíðum, það má ekki hafa við þau kynmök og það má ekki gefa þeim áfengi svo fátt eitt sé nefnt. Það að bæta því við að foreldrum beri að virða rétt barna sinna til reyklauss umhverfis er ekki slæmt. Það er gott.
Ýmir rekur svo smiðshöggið á meistarastykkið....
"
Heilbrigðisvandamál
Þau rök hafa heyrst að ríkisvaldi skuli beita öllum mögulegum ráðum til þess að sporna gegn reykingum vegna þess hve reykingar séu mikið heilbrigðisvandamál. Þannig séu reykingarmenn stór baggi á heilbrigðiskerfinu sem kostar hinn almenna skattborgara gríðarlegar fjárhæðir á ári hverju.
Eitt alvarlegasta heilbrigðisvandamál á Íslandi í dag er offita. Ætti ríkið þá ekki að beita sér með sama offorsi gegn ofáti og reykingum. Þannig má sjá fyrir sér löggjöf sem kveður á um að einungis skuli neyta kokteilsósu á laugardögum og rjómakökur megi einungis snæða á sunnudögum. Það sjá allir að slíkt er út í hött.
Hið opinbera hefur ekki umráðarétt yfir einkaeignum fólks, hefur ekki heimild til að banna reykingar á heimilum og gildir slíkt hið sama um veitingastaði."
Í fyrsta lagi Ýmir...þá er hér (meðal annars) verið að reyna að sporna við heilbrigðisvandanum sem stafar af
óbeinum reykingum...ekki
beinum. Ef þú vilt leggja fram frumvarp sem tryggir veitingahúsagestum og starfsfólki rétt á mæjonesfríu lofti þá verður þú bara að láta kjósa þig á þing með það baráttumál að vopni. Ég ætla samt ekki að kjósa þig. Óbein neysla fitu getur vissulega verið skæð ef einhver hlunkurinn hrasar og þú verður þess heiðurs aðnjótandi að taka af honum fallið...en er það stórt vandamál í okkar þjóðfélagi? Ég veit það ekki!
Það er þó ekki hægt að líta fram hjá því að ávinningurinn fyrir heilbrigði þjóðarinnar verður mikill ef þetta frumvarp hennar Sivjar fer í gegn...bæði vegna minni óbeinna reykinga og beinna. Á Ítalíu dróst sígarettusala saman um 20% fyrstu VIKUNA eftir bannið sem þar tók gildi nýlega. 20% er ekki lítið. Það er svo líka augljóst að færri munu reykja á djamminu eftir að bannið tekur gildi. Og hvar byrja flestir að reykja? Jú jú...á djamminu. Þeir sem reykja munu reykja minna...rétt eins og eftir að vinnustaðareykingar voru gerðar útlægar, færri munu byrja og fleiri hætta. Ætli allt það fólk muni hugsa til baka og segja..."Bara ef þeir hefðu ekki bannað mér að reykja á skemmtistöðum...þá hefði ég aldrei hætt!! Uhuhuhuhuhu"...eða..."Ég hefði getað orðið reykfíkill!! Af hverju þurftirðu að skemma allt Siv!! AAAF HVEEEEERJUUUU!!!" . Ég persónulega held ekki en ef einhver vill veðja á móti mér þá er ég til. Bannið verður að veruleika fyrr eða síðar enda er þetta eðlilegt framhald í baráttunni við deyjandi ósið. Þangað til þurfum við hinsvegar að hlusta á röflið í fíklum og heimdellingum. Jess!
Ýmir...ég býð þér hér með að hafa samband við mig hvenær sem þú þarft að skrifa grein og ég skal taka að mér að fara yfir hana fyrir þig fyrirfram, án endurgjalds.Ég lofa þér því að það verður minna vandræðalegt fyrir þig. Takk fyrir mig.